Aanpak kindermisbruikmaterieel blijft met Chat Control “dweilen met de kraan open”

Brussel maakt alsnog haast met de invoering van Chat Control 2.0, zogenaamd om kindermisbruikmateriaal (CSAM) tegen te gaan. Ondertussen worden de kernproblemen — de productie en hosting van kinderporno — niet voldoende aangepakt. Als koploper in het hosten van kinderpornomateriaal speelt Nederland een zorgwekkende rol in het wereldwijde probleem.

Europese lobby voor invoering Chat Control

Het EU-Parlement stemde op 25 maart 2026 tegen de Europese Child Sexual Abuse Regulation (CSAR), in de volksmond bekend als Chat Control, ten gunste van de privacy van gebruikers. Deze tijdelijke regeling (Chat Control 1.0) loopt af op 3 april 2026. Onderhandelingen over een permanente CSAR zijn echter nog gaande tussen Europese Parlement, Raad en Commissie. In mei of juni 2026 gaat het Europese Parlement stemmen over een permanente wet (Chat Control 2.0), die social media-apps verplicht een leeftijdscontrole uit te voeren en volgens diverse critici leidt tot massasurveillance.¹

Er was veel kritiek op Chat Control 2.0, want het zou overheden de mogelijkheid geven digitale berichten, gestuurd via WhatsApp, Signal en e-mail te laten scannen op beelden en teksten die verband zouden kunnen houden met kindermisbruik of grooming, het aanzetten tot seksuele daden.² “Het voorgestelde CSAR is een essentiële stap voor het opsporen, melden en verwijderen van criminele afbeeldingen en video’s”, stelt Kerry Smith CEO van de Britse Internet Watch Foundation (IWF), een van de belangrijkste lobbygroepen achter Chat Control. IWF inventariseert wereldwijd het aantal meldingen van kinderporno.³ 

“Chat Control is niet verdwenen, het wordt alleen geprivatiseerd”

Patrick Breyer

Er is de nodige kritiek op het wetsvoorstel ontstaan, omdat deze wet zwaar inbreuk doet op de privacy van alle gebruikers.⁴ De verplichte massascan in het eerste voorstel, is na deze storm van kritiek formeel geschrapt, maar na een herziening zou de wet voorschrijven dat aanbieders van chatdiensten ‘vrijwillig’ detectietechnologie en leeftijdsverificatie in moeten voeren.⁵ Techbedrijven moeten aantonen dat ze maatregelen nemen om CSAM tegen te gaan en kunnen de ‘vrijwillige’ detectie gebruiken als rechtvaardiging om toch alle privé-chats te scannen, stelt voormalig Europarlementariër en privacyactivist Patrick Breyer. “Chat Control is niet verdwenen, het wordt alleen geprivatiseerd.”⁶

Chat Control 2.0

IT-specialisten waarschuwen dat met Chat Control 2.0 feitelijk een infrastructuur voor permanente monitoring ontstaat van alle digitale berichtenverkeer. De Nederlander Bert Hubert is de afgelopen twintig jaar betrokken geweest bij overleg tussen de overheid en techbedrijven over de aanpak hoe kinderporno te bestrijden. Zijn bedrijf leverde hiervoor software aan opsporingsdiensten, maar kreeg deze niet geïmplementeerd. De IT-expert voorziet dat Chat Control de aard van het probleem, de productie en hosting van het materiaal, niet zal aanpakken. “Ik ben van mening dat de Nederlandse hostingindustrie nu veel te gemakkelijk wegkomt met het huisvesten van zeer ongewenste content.”⁷

Op het dark web zal het dus duister blijven

—

Hubert staat niet alleen in zijn kritiek. IT-specialist Michel Portier noemt Chat Control “buitenproportioneel” en “ineffectief”. “Iedereen krijgt een spion op zijn telefoon. Echte misbruikers zullen andere middelen gebruiken dan de bekende berichtendiensten om het materiaal te verspreiden.”

Antropoloog Vincent den Hengst, die onderzoek doet naar georganiseerde seksuele uitbuiting van kinderen, is eveneens kritisch: “Grote techbedrijven hebben bijna niks gedaan om CSAM tegen te gaan. Zeker is dat er ontzettend veel geld omgaat in kindermisbruik. Het misbruik zelf, of dat nu wordt vastgelegd of niet, dát moet stoppen. Er is al jaren een trend dat beelden van heel ernstig misbruik via USB-sticks worden verspreid en niet meer zozeer via het dark web, omdat de opsporings­diensten ook steeds intelligenter worden.” Chat Control gaat geavanceerde end-to-end encrypted datastromen op het dark web — zoals een livestream van een misbruiksituatie — niet tegen. Op het dark web zal het dus duister blijven. 

“Er is al jaren een trend dat beelden van heel ernstig misbruik via USB-sticks wordt verspreid en niet meer zozeer via het dark web”

Vincent den Hengst

“Agenda van steeds verdergaande controle”

Chat Control focust niet op de de bron van het probleem, maar zorgt ondertussen dus wel voor structurele controle van privécommunicatie van EU-burgers. De wet breekt daarmee in op fundamentele rechten zoals privacy en het briefgeheim. Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren, de meest uitgesproken politicus op dit thema, spreekt dan ook van een façade: kinderbescherming wordt als “moreel schild” aangevoerd om een “agenda van steeds verdergaande controle” te legitimeren. “Als het de politiek werkelijk te doen was om de bescherming van kinderen, dan zouden de keuzes radicaal anders zijn: massale investering in gespecialiseerde opsporing, meedogenloze aanpak van producenten en netwerken, harde aansprakelijkheid voor hostingbedrijven, en volledige openheid over de ernstigste vormen van misbruik. Zolang dat niet gebeurt, blijft dit beleid wat het is: symboolpolitiek, die daders ontziet en burgers verdacht maakt”, aldus de FVD’er.⁸

Producent en misbruiker blijven bij achteraf verwijderen kinderporno vaak buiten schot

—

Ook Iris (echte naam bij de redactie bekend), therapeut die zelf slachtoffer was van kindermisbruik, onderschrijft de kritiek. “Het schoonvegen van het internet is goed, maar er moet vooral ook een grotere pakkans komen voor de makers van kindermisbruikmateriaal. De realiteit voor slachtoffers is ook nog eens dat het nu gewoon niet mogelijk is aangifte te doen, want er wordt geen veiligheid gegarandeerd. In Nederland wordt de dader vaak al tijdens het politie­-onderzoek geïnformeerd. Daardoor krijgen slachtoffers geregeld te maken met represailles. In Duitsland kan iemand op internet aangifte doen, zonder slapende honden wakker te maken. Het is voor slachtoffers een veel vriendelijker systeem, waarschijnlijk zie je daardoor ook dat in Duitsland veel meer van deze zaken opgerold worden. Daarnaast neemt de politie doorgaans zaken van acht jaar en ouder niet in behandeling, omdat ze geen capaciteit hebben.”

“De realiteit voor slachtoffers is ook nog eens dat het nu gewoon niet mogelijk is aangifte te doen, want er wordt geen veiligheid gegarandeerd”

Iris

Geen politiek draagvlak om misbruiknetwerken aan te pakken

Het probleem van de productie en verspreiding van kindermisbruikmateriaal kan pas echt aangepakt worden als het wordt gezien als een vorm van georganiseerd (sadistisch) seksueel misbruik en kinderhandel, stellen critici. Uit internationale onderzoeken blijkt dat in meer dan de helft van de gevallen van seksuele uitbuiting ook beeldmateriaal wordt geproduceerd, al dan niet in netwerkverband.⁹

Maar de politieke wil om het probleem bij de bron aan te pakken ontbreekt, zeker in Nederland. In 2021 werd de Commissie Hendriks in het leven geroepen. Deze door de overheid geïnitieerde onderzoeksgroep onder leiding van professor dr. Jan Hendriks concludeerde in een eindrapport dat georganiseerd misbruik weliswaar voorkomt, maar stelde tegelijkertijd dat er geen bewijzen zijn voor grootschalige netwerken.^{10 11}

In 99 procent van de gevallen gaat het om meisjes en 93 procent is jonger dan 13 jaar

—

Een voorstel vanuit belangengroepen en slachtoffers om gericht onderzoek te doen naar bewijzen op het dark web, is gesneuveld omdat er onvoldoende budget beschikbaar was.¹² Ook een motie die Van Meijeren op 30 september 2025 in de Tweede Kamer indiende om een tweede, onafhankelijk onderzoek te starten — inclusief onderzoek naar de omvang en netwerkverbanden — werd in 2025 verworpen, nadat de PVV haar aanvankelijke steun introk. “Niet omdat er geen vragen meer waren, maar omdat men de waarheid niet onder ogen wil zien”, aldus Van Meijeren, die spreekt van “een duidelijke doofpotconstructie”.^{13 14 15}

---

Schokkende cijfers

• Nederland koploper in hosten van kinderpornomateriaal

Het aandeel gehost Child Sexual Abuse Material (CSAM) is de afgelopen jaren in Nederland sterk gedaald — van 77 procent van alle wereldwijde URL’s in 2020 naar 29 procent in 2024. Desondanks is ons land al jarenlang internationaal koploper in het hosten van kinderporno­materiaal.^{16 17}

Binnen Europa staat nog steeds 60 procent van alle CSAM op Nederlandse servers.^{18 19} Dat komt door de uitstekende digitale infrastructuur, snelle internetverbindingen, goedkope hosting en een groot aanbod in datacenters in Nederland, dat op deze digitale markt een miljardenomzet genereert. Voor criminelen is Nederland interessant, omdat providers hier over het algemeen weinig vragen stellen en niet snel overgaan tot het verwijderen van CSAM-materiaal.²⁰

Ook zorgwekkend: hoewel er in Nederland een afname is, neemt de wereldwijde hoeveelheid CSAM toe, wat waarschijnlijk betekent dat verwijderde content wordt verplaatst naar hostinglocaties in andere landen.²¹ (Zie staafgrafiek hieronder)

• 93 procent van de slachtoffers is jonger dan 13 jaar

Uit cijfers van de internationale internetwaakhond INHOPE blijkt dat 93 procent van de CSAM-slachtoffers jonger is dan 13 jaar.²² In 99 procent van de gevallen gaat het om meisjes.²³ Het materiaal wordt bovendien steeds extremer en gewelddadiger, in de vorm van ernstig fysiek misbruik, stelt IWF.²⁴ 

• 83.037 meldingen in Nederland slechts “topje van de ijsberg”

Medewerkers van mensenrechten­organisatie Offlimits, waar een deel van de meldingen binnenkomt en gescand wordt voordat ze mogelijk bij de politie belanden, pleit al jarenlang voor handhaving van de subsidie om goed onderzoek te doen.²⁵ Directeur ­Robbert Hoving stelt dat het nu soms “dweilen met de kraan open” is.²⁶

Voormalig minister van Justitie en Veiligheid Foort van Oosten (VVD) trok daar twee miljoen euro voor uit.²⁷ Ook kondigde hij in september 2025 aan de Teams ter Bestrijding van Kinderporno­grafie en Kindersekstoerisme (TBKK) bij de politie uit te breiden met 26 fte’s voor opsporing en verwijdering, maar dat staat in geen verhouding tot de omvang van het probleem.²⁸

Jaarlijks worden in Nederland 83.037 meldingen van kinderporno(sites) gedaan: tien keer meer dan het gemiddelde Europese land.²⁹ “Het aantal meldingen dat binnenkomt is slechts het topje van de ijsberg”, meldt Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen.³⁰ De hoeveelheid materiaal is simpelweg vele malen groter dan de beschikbare recherchecapaciteit.

Slechts een klein deel van de CSAM-meldingen leidt tot identificatie van slachtoffers of daders, vanwege de hoge volumes en technische uitdagingen zoals encryptie. Het TBKK richt zich vooral op acute gevallen, naar schatting enkele honderden geïdentificeerde slachtoffers en verdachten per jaar. Op vragen van deze krant over het aantal opsporingen en arrestaties heeft TBKK niet gereageerd.³¹

• Jaarlijks reizen zo’n 20.000 Nederlandse mannen naar Zuidoost-Azië om kinderen fysiek te misbruiken

Antropoloog Vincent den Hengst wijst ook op offline-misdaden. Jaarlijks zijn er zo’n 20.000 Nederlanders die naar Zuidoost-Azië afreizen, naar landen zoals Thailand, de Filipijnen, of Nepal, om daar “fysiek kinderen te misbruiken. Dat gebeurt offline. Dat is een enorm aantal mannen, dat donders goed weet dat wanneer als ze zulke dingen online doen, ze kans hebben om gepakt te worden. Door het offline misbruik zijn ze niet online traceerbaar, terwijl ze hun perverse behoeften uitleven.”³²

• Europol boekt successen

Europol boekte het afgelopen jaar meerdere successen in het neerhalen van kinderpornonetwerken en verwijderen van kinderpornodatabases. Operation Cumberland leidde in februari 2025 tot de arrestatie van 25 mensen in diverse landen, waaronder Nederland, vanwege de verspreiding van AI-gegenereerde CSAM.^{33 34}

Begin april 2025 wist Europol Kidflix op te rollen, een van de grootste pedofielenplatformen ter wereld met 1,8 miljoen gebruikers en 70.000 kindermisbruikbeelden.³⁵ Dankzij de samenwerking tussen de Nederlandse en Duitse autoriteiten wist de politie 1400 verdachten te identificeren die betrokken waren bij het gebruik of verspreiden van kinderporno­grafisch materiaal via Kidflix.³⁶

Toch zijn er uiteindelijk maar 79 mensen gearresteerd. In september 2025 wist Europol 51 seksueel misbruikte kinderen te identificeren en uit hun misbruiksituatie te halen, maar nog altijd is het slechts een druppel op een gloeiende plaat.³⁷

Een eerdere versie van dit artikel verscheen op 21 maart 2026 in N°12 van De Andere Krant.

Ella Ster en Monique Schneider | ellaster.nl

1. European Parliament rejects extension of Chat Control rules on message scanning ↩︎
2. De Andere Krant: “Chat Control wordt via Brusselse achterkamers doorgedrukt” ↩︎
3. IWF: Strong public support for EU child sexual abuse legislation as abuse imagery rockets ↩︎
4. Michel Portier: Hoe de EU kinderen gebruikt voor haar agenda ↩︎
5. De Andere Krant: Europees Parlement stuurt aan op verplichte leeftijdsverificatie ↩︎
6. EU countries reach breakthrough on chat-scanning law despite intense pushback ↩︎
7. Bijdrage rondetafelgesprek Tweede Kamer Client Side Scanning ↩︎
8. Gideon van Meijeren waarschuwt voor technocratische controle-infrastructuur die wordt opgetuigd ↩︎
9. Empirical and Forensic Evidence of Ritual Abuse ↩︎
10. Tijdelijke onderzoekscommissie Georganiseerd Sadistisch Misbruik van Minderjarigen (commissie Hendriks) ↩︎
11. Tussen ongeloof, ondersteuning en opsporing. Over georganiseerd sadistisch misbruik van minderjarigen ↩︎
12. Licht op SRM: …over empirisch bewijs van georganiseerd sadistisch en ritueel misbruik ↩︎
13. Gewijzigde motie van het lid Van Meijeren over een second opinion laten uitvoeren naar aanleiding van het onderzoek van de commissie-Hendriks ↩︎
14. Waarom blokkeert D66 onafhankelijk onderzoek naar sadistisch ritueel misbruik? Kamerlid Paulusma geeft ‘antwoord’ ↩︎
15. De Motie die Te Dicht bij de Waarheid Kwam ↩︎
16. IWF Annual Report 2020: Geographical hosting ↩︎
17. IWF Annual Report 2024: Geographical hosting: URLs ↩︎
18. Nederland bezit grootste hoeveelheid kinderporno in Europa ↩︎
19. Rijksoverheid: CSAM Hosting Monitor Final Report ↩︎
20. Netherlands Data Center Market – Investment Analysis & Growth Opportunities 2025-2030 ↩︎
21. IWF: This year, we have identified changes in the methods used by commercial distributors to create their websites. Increasingly, the names and titles of these websites are dynamic, meaning that they change each time the page is reloaded. ↩︎
22. INHOPE Annual Report 2024 ↩︎
23. Female victims continued to be overwhelmingly represented, comprising 98.71% of reported cases ↩︎
24. AI becoming ‘child sexual abuse machine’ adding to ‘dangerous’ record levels of online abuse, IWF warns ↩︎
25. Preventielijn Offlimits ↩︎
26. Deze mensen zien het vuilste van wat er op internet rondgaat ↩︎
27. Antwoord op vragen van het lid Diederik van Dijk over de AI-explosie van kinderporno ↩︎
28. Antwoord op vragen van het lid Diederik van Dijk over het bericht ‘Nederland bezit grootste hoeveelheid kinderporno in Europa ↩︎
29. IWF: Where are webpages being hosted? ↩︎
30. Steeds meer meldingen van seksueel geweld tegen minderjarigen: online meldingen zeer alarmerend ↩︎
31. Argos: Waarom Stefanie en Beatrix hun eigen kinderporno willen vinden ↩︎
32. Duizenden Nederlandse mannen reizen per jaar naar het buitenland voor kindersekstoerisme: ‘Verbaast me niet’ ↩︎
33. Europol’s Operation Cumberland: 25 arrested in global hit against AI-generated child sexual abuse material ↩︎
34. Europol doet 25 arrestaties om verspreiden AI-gegenereerde kindermisbruikbeelden ↩︎
35. Europol: Global crackdown on Kidflix, a major child sexual exploitation platform with almost two million users ↩︎
36. Politie: De Duitse autoriteiten hebben samen met Europol wereldwijd ruim 1.400 gebruikers van KidFlix geïdentificeerd, mede dankzij een analyse van het betalingsverkeer. De informatie over de verdachten is gedeeld met opsporingsinstanties in 35 verschillende landen die vervolgens in de periode van 10 tot 21 maart bij deze verdachten zijn langsgegaan. ↩︎
37. Europol: 51 children identified during international taskforce against child sexual exploitation ↩︎